|
▪ Deri para disa
kohėsh, mjeksia ortodoksale ka studiuar
sėmundjen dhe procesin e shėrimit tė saj
nė frymėn e ndryshimeve fizike, kimike,
fiziologjike dhe hormonale. Roli i
terapeutit dhe tė tė sėmurit, vijat e
personalitetit dhe proceset e
ndėrvetėdijes psikike, janė mohuar
kategorikisht si diēka joshkencore.
Me zhvillimin e
mjekėsisė psikosomatike, roli i faktorit
psikik te njeriu dita mėditė vihet nė
plan tė parė, por edhe mė tej roli i
terapeutit si faktor variabil ende
komentohet si diēka e papranuar. Me
ecjen pėrpara tė parapsikologjisė, sė
bashku me shkencat tjera tė reja simotra,
duke u liruar nga paragjykimet e vjetra
dhe me njė qasje multi-disiplinare, njė
pjesė e madhe e shkencėtarėve, kohėve tė
fundit, seriozisht u janė pėrveshur
analizave dhe studimit tė shumė metodave
alternative tė mjekėsisė tradiconale.
Rezltatet e tyre tė publikuara kėrkimore
janė fascinuese, dhe ato mund tė
pėrmblidhen nė njė konstatim gjeneral se
ka ardhur koha kur mjekėsia bashkėkohore
duhet tė dalė nga kallėpet rigoroze tė
kriteriumeve vlerėsuese dhe mė nė fund,
tė pranojė njė realitet, tė cilin tė
parėt taknė e kanė ditur dhe me sukses e
kanė zbatuar qindra vjet mė parė. S'ka
dyshim, pėrmes dyerve tė vogla, ngadalė,
por me hapa tė sigurt, shumė metoda
alternative terapeutike tė mjekėsisė
popullore (tradicionale) kanė hyrė nė
sferėn e nevojave praktike tė kėrkimit
tė rrugės sa mė tė shpejtė tė shėrimit
tė sėmundjeve qė trajtohet si njė
gjendje jonormale fizike dhe psikike.
Instinkti natyror pėr vėnien nė vend tė
harmonisė universale tė ēregulluar nga
sėmupndja ėshtė shprehje e ēdo gjallese.
Prandaj, ėshtė tejet reale qė,
pavarėsisht prej edukatės sė fortė
materialiste pėr mundėsinė e pamohueshme
tė mjekėsisė bashkėkohore, ēelėsi i
shėrimit tė kėrkohet edhe tek metodat
alternative tradicionale, tė cilat,
ndoshta deri dje i kemi mohur si tė
papranueshme.
Tashmė, pėrditė e mė
shumė, numri i atyre njerėzve qė
kėrkojnė ndihmė nga terapeutėt laik
popullor tė mjekėsisė alternative, ėshtė
pėrherė e mė i madh.
Pse ndodh kėshtu?
Nė rend tė parė,
mjekėsia ortodoksale ende ėshtė e paaftė
qė tė bėjė shėrimin e shumė sėmundjeve.
Ajo, nė shumicėn e rasteve, vetėm i
lehtėson vuajtjet dhe ndikon nė kurimin
e pasojave tė sėmndjes, e kurrsesi edhe
nė amėn e shkaktarit tė saj tė vėrtetė.
Edhe pse, si laik nė kėtė drejtim,
patjetėr, njė fakt duhet pranuar si tė
pamohueshėm: ecjen pėrpara tė mjekėsisė
sot, duhet shikuar nė kontest tė
zhvillimit tė hovshėm tė elektronikės
dhe teknikės medicinale, pėrmes sė cilės
jepen diagnostifikime tejet tė shpejta
dhe precize. E kjo, nė tė shumtėn e
rasteve, nuk do tė thotė edhe mundėsia e
shėrimit tė vetė sėmundjes.
Nė anėn tjetėr, tė
gjithė ne jemi dėshmitarė se
farmakologjia bashkėkohore ėshtė
shndėrruar nė njė komercializėm tejet
profitabil tė kompanive tė mėdha
farmaceutike botėrore. Ata, si kompani
multi-nacionale, bėjnė ēmos qė preparati
i tyre i sapo prodhuar tė arrijė nė
duart e sa mė shumė njerėzve. Pėrmes
reklamave propagandistike multi-mediale,
pėr tė cilin veprim derdhen mjete
marramendėse financiare, kundėrefektet e
kėtyre barėrave tė prodhuara, si tejet
tė dėmshme, fshihen me mjeshtėri nga
opinioni. Pėr realizimin e kėtyre
qėllimeve, "Farmako-mafia" botėrore
shpesh lanson studime shkencore "falso"
pėr efektin e madh shėrues tė preparatit
qė prodhohet. Nė kėto raste, pėrmes
simpoziumeve tė ndryshme shkencore,
viktima tė shpeshta tė korruptimit janė
edhe shkencėtarėt me reputacionin tė
madh botėror.
Metodat alternative tradicionale tė
shėrimit
Cilat janė metodat
alternative qė deri dje janė mohuar, e
tash pranohen si shkencore nė
terapeutikėn bashkėkohore medicinale.
1. Ta marrim hipnozėn,
pėr tė cilėn tė parėt tanė kanė ditur
shekuj mė parė, psikiatria e jonė
bashkėkohore si metodė tė saj tė
shėrimit terapeutik e pranon zyrtarisht
tek pas viteve tė gjashtėdhjeta, duke ia
dhėnė sot njė vend tė merituar nė grupin
e psikoterapive efikase tė shėrimit. Pėr
tė arritur kėtė qėllim nėse kthehemi nė
tė kalurėn, shumė shkencėtarė kanė
pėrjetuar pėrbuzje, nėnēmime dhe
ofendime, besa edhe deri tek largimi nga
anėtarėsia nė Akademinė e Shkencave si
persona tė padėshiruar dhe "sharlatanė".
2. Akupunktura - metodė
e vjetėr e shėrimit tradicional popullor
kinez e zbatuar dhe e njohur 3000 vjet
p.e.s. Duke bėrė futjen e gjilpėrave nė
pikat e caktuara akupunkturale tė trupit,
edhe pse nė Kinė pėrdorej me shekuj si
metodė tejet efikase terapeutike e
shėrimit, nga medicina bashkėkohore njė
kohė tė gjatė ėshtė shikuar me
skepticizėm tė madh. Sot, shėrimi me
akupunkturė, jo vetėm se ėshtė pranuar
zyrtarisht nga shkenca, por metodat e
saj dita-ditės bėhen edhe mė tė
sofistikuara edhe me kombinimin e
pajisjeve elektronike digjitale. Ajo, me
njė reputacion tė madh, tanimė zbatohet
gati nė tė gjitha klinikat
reprezentative botėtore.
3. Fitoterapia ose
shėrimi me barėra popullore, metodė kjo
shumė e pėrhapur edhe tek ne nė Kosovė,
nė kohėn e fundit, legalizohet nga
farmakologjia bashkėkohore. Shumica e
barėrave efikase shėruese nė formė tė
ēajit, sot janė patentuar dhe kanė
licencė pėr prodhimin dhe plasimin serik
tė tyre nė treg.
Nga metodat e theksuara,
si mė lart, diēka mė ngadalė, por pa
pompozitet tė madh, pranohen edhe disa
metoda tė tjera tė shėrimit tradicional,
siē janė: shėrimi me bioenergji, shėrimi
me sugjestione dhe autosugjestione,
shėrimi me kristale, lutje, me ngjyra,
meditime etj. Sido qė tė jetė, kėto
metoda aq janė tė popullarizuara, saqė
nuk do tė jetė aq larg pranimi dhe
legalizimi i tyre edhenga shkenca e jonė
oficiale medicinale.
Mjekėsia tradicionale,
pėrveē metodave kurative tė sėmundjeve,
njeh edhe shumė metoda efikase tė
preventivės, pėrkatėsisht tė pengimit
paraprak tė shfaqjes sė sėmundjeve. Njėr
prej kėtyre metodave preventive dhe
tejet tė suksesshme ėshtė qė pėrmes
sugjestionit dhe autosugjestionit, tė
arrihet forcimi i bindjes mbi negacionin
e sėmundjes, duke aktivizuar me kėtė
rast shumė mekanizma natyrorė tė
vetėmbrojtjes nė organizėm. Bindja,
thellė e rrėnjosur nė ndėrvetėdijen tonė,
se sėmundja ėshtė diēka e papranueshme
dhe e huaj, aktivizon qendrat e auto-imunitetit
natyror dhe forcon organizmin, duke
krijuar njė harmoni qė ėshtė
proporcionale me njeriun si mikrokozmos
dhe universin si makrokozmos. Sėmundja,
pra, ėshtė pikėrisht ky ērregullim, i
cili manifestohet nė formėn organike,
pėrkatėsisht fizike tė saj, duke sulmuar
nė atė moment pjesėn mė tė ndjeshme tė
trupit. Forcimi i bindjes mbi negacionin
e sėmundjes, nė tė shumtėn e rasteve
kombinohet me metoda fitoterapeutike,
pėrmes marrjes sė ēajrave natyror, me
anė tė tė cilėve bėhet pastrimi paraprak
i organizmit nga toksiket e ndryshme.
Negacioni i sėmundjes pėrmes forcimit tė
bindjes sė rrėnjosur nė ndėrvetėdije
kryhet edhe pėrmes metodave tė tjera tė
ndryshme terapeutike, siē janė: meditimi,
hipnoza, autosugjestioni dhe sugjestioni
etj. Edhe lutja permanente pėr mirėqenie
dhe shėndet, si dhe besimi i sinqertė nė
Zot forcon autoimunitetin natyror tė
organizmit dhe aktivizon forcat latente
tė vetėmbrojtjes.
Psikokirugjia
Kureshtjen e qarqeve tė
shumta shkencore medicinale dhe tė shumė
masmediave botėrore, kohėn e fundit i
ngacmon si sensacion edhe njė metodė
efikase dhe ēudibėrėse e shėrimit
tradicional. Kjo metodė na vjen nga
Filipinet dhe quhet psikokirurgjia.
Karakteristikė e kėsaj metode ėshtė
intervenimi kirurgjik tek pacienti vetėm
pėrmes duarve, ose nė disa raste edhe me
ndonjė brik tė pasterilizuar xhepi.
Gjatė kėtij intervenimi kirurgjik direkt
nė trupin e pacientit, nuk ekziston
dhembja, gjakderdhja gati ėshtė e
eliminuar nė tėrėsi, kurse infeksioni
nga prerja me njė mjet tė pasterilizuar
as qė paraqitet. Me kėtė metodė
tradicionale kirurgjike bėhen mė sė
shumti intervenime tek paraqitja e
tumoreve nė ndonjė pjesė tė trupit. Edhe
pse kėto operacione laike incizohen dhe
me rigorizitet pėrcillen nga ekspertėt e
ndryshėm shkencoė, ende mbeten misere tė
pashpjegueshme shkencėrisht.
Si ėshtė e mundur qė pa
asnjė mjet anestezik tė mos paraqitet
fare dhembja, e qė ėshtė edhe mė
mrekulluese, varra nė kėtė operacion nuk
qepet fare, por ajo mbyllet vetvetiu, pa
lėnė asnjė gjurmė se ka ekzistuar
ndonjėherė prerja nė atė vend tė trupit?
Me fenomenin e psikokirurgjisė janė
marrė dhe merren edhe sot e kėsaj dite
shumė shkencėtarė, e ndėr ta mė i
njohuri ėshtė Dr. Andrej Puhariq,
amerikan, me prejardhje kroate. Ai, nė
krye tė njė ekipi pesė anėtarsh me
reputacion mjekėsor amerikanė, plot pesė
vjet studioi fenomenin psikokirurgji,
tek njė psikokirurg laik nga Meksika, i
quajtur Arigo, i cili te masė ishte i
njohur me nofkėn "kirurg me brisk tė
ndryshkur". Pesė vjet pandėrprerė, Dr.
Puhariqi me ekipin e vet shkencor,
pėrcillte intervenimet kirurgjike tė
Arigos, ashtu qė, nė fund, vendos qė
edhe vet t'i nėnshtrohet njė operacioni
tė tillė nga njė tumor nė kėmbė. Dr.
Puhariq, nė njė publikim tė tij, nė
lidhje me kėtė operacion tė bėrė nė vetė
trupin e tij, shkruante: "... nuk ndjeva
kurfarė dhembje. Mirėpo, duke ditur se
brisku dhe duart e Arigos fare nuk ishin
tė pastra dhe se lėkura ime para
operacioni, as qė ishte sterilizuar,
gjithmonė kisha frikė pėr mundėsinė e
paraqitjes sė infeksionit dhe ndoshta
edhe tė helmimit tė gjakut. Bėra tė
gjitha parapėrgatitjet e duhura tė
veprimit, qė tė reagoja nė rast se
paraqiten kėto simptoma. Plagėn e kisha
tė lidhur me njė fasho tė thjeshtė, tė
cilėn ēdo ditė e hapja dhe e fotografoja.
Pėr ēudi, asnjė infeksion nuk u paraqit,
e ajo qė ishte edhe mė befasuese, plaga
ime ishte mbyllur dhe shėruar plotėsisht
pas tri ditėsh, qė pėr medicinėn tonė
ėshtė gjysma e kohės sė nevojshme,
zakonisht!".
Analizat dhe studimet e
Dr. Puhariqit, janė botuar dhe publikuar
nė shumė editime shkencore anė e kėnd
botės dhe ato, zakonisht, merren si
pikėnisje pėr studiues tė tjerė qė i
pėrvishen metodave kėrkimore tė mėtejme
tė kėtij fenomeni ende tė pasqaruar sa
duhet.
Adnan Abrashi-NANDA |