|
▪ Tė konstatosh se
e tėra, qė ka tė bėj me zėnien, gjykimin
dhe ekzekutimin me varje tė diktatorit
irakian Sadam Hyseinit, ka qenė vetėm
njė montim dhe farsė mediale, prapa sė
cilės fshihen interesat mė tė larta
strategjike, nė rend tė parė tė SHBA-ve,
sigurisht se do tė ishte njė shaka e pa
kriptė dhe dyshim paranoid i njė tė
ēmenduri tė vėrtetė.
Ėshtė mė se e kuptueshme se nė rrethana
normale, pėr opinionin e gjerė botėror,
realiteti i prezantuar i lajmit pėr
kapjen e Sadamit, ėshtė pranuar si e
vėrtetė dhe plotėsisht i besueshėm.
Sepse, e tėrė ngjarja, nga tė gjitha
kanalet televizive dhe gazetat botėrore,
ėshtė pėrcjellė edhe me fotografi dhe
filmime. Por, bazuar pikėrisht nė kėto
fotografi dhe incizime tė publikuara,
pėr shumė ekspertė kriminalistik dhe
njohės tė mirė tė rrethanave irakiane,
gjithnjė kanė ekzistuar dhe ende
ekzistojnė dyshimet e forta, se aktori i
vėrtetė i kėsaj farse mund tė ishte ēdo
kush tjetėr, por mė sė paku, Sadami
Hyseini i vėrtetė?!
Sipas vlerėsimit tė tyre, nėse kėto
fotografi dhe video incizime analizohen
me vėmendje mė tė pėrqendruar, atėherė,
do tė na zbulohen shumė detale mbi
mundėsinė e ekzistimit tė njė mashtrimi
tė madh me pėrmasa ndėrkombėtare.
.
Ku i mbėshtesin dyshimet e tyre kėta
skeptik?
Tė shkojmė radhazi.
Besoj se, shumicės prej nesh, edhe sot e
kėsaj dite, ju kujtohet deklarata
pompoze dhe me pėrplot emocione, e
administratorit ushtarak amerikan nė
Irakun e okupuar (lexo: tė ēliruar) POL
BREMER, e dhėnė mė 14 dhjetor 2003, para
gazetarėve dhe mediave botėrore:
- "E kemi zėnė! Kjo ėshtė dita e madhe
pėr historinė e Irakut! Mė nė fund
tirani ėshtė nė burg!"
Nė shikim tė parė, qėllimi i vetė
invadimi ushtarak nė Irak u arrit!
Armiku i pėrbetuar, qė e kėrcėnonte me
armatim nuklear Perėndimin, e
posaēėrisht SHBA-tė, tanimė ishte i
gjallė dhe nė duart e tyre. Qė ky
spektakėl tė jetė edhe mė i madh,
nxjerrja e tij nga strehimorja
nėntokėsore ku ishte fshehur, pėrcillej
pėrmes TV kamerave dhe para syve tė
gjithė botės.
Nė kėto incizime tė prezantuara dhe tė
transmetuara si lajm ekskluziv, Sadam
Hyseini i kapur, kishte njė pamje mė
shumė se tė mjerė: njė plak i shkretė,
me mjekėr tė thinjur dhe me flokė tė
gjata e tė parregullta. Nga nėntoka, e
nxirrnin ushtarėt amerikan si njė tė
vdekurin prej varri. Dukej tejet i
hutuar dhe i frikėsuar, mu sikur tė
ishte droguar ose helmuar me ndonjė helm
special luftarak. Pranė tij nuk ėshtė
gjetur asnjė armė, veēse njė arkė me
200.000 dollarė. Ishte plotėsisht i
vetėm, pa asnjėrin nga truprojat dhe
bashkėpunėtorėt e tij besnik. Si duket,
tė gjithė e kishin braktisur. Dy djemtė:
HYSAI dhe UDAI, po ashtu tė njohur si
tiranė, janė likuiduar qė nga ditėt e
para tė invadimit tė Irakut.
Por, dyshimi i parė se kėto incizime
mund tė jenė tė fabrikuara, lind nga
ekskluziviteti i realizimit tė tyre,
dhėnė vetėm njė kanali tė pėrzgjedhur
televiziv. Ky kanal televiziv ishte CNN-i,
me reporterin e tij tė famshėm luftarak
KRISTIJAN AMANPUR. Botėrisht dihet se
kjo medie elektronike ėshtė njė TV me
orientim pro qeveritar amerikan dhe
financohet nga shteti. Mė pas, kėto
incizime, ashtu si e ka "gatuar" CNN-i,
sipas praktikės: "i vogli i nėnshtrohet
mė tė madhit" e kanė transmetuar edhe tė
gjitha kanalet tjera televizive anė e
kėnd bote. Nė to, menjėherė mund tė
vėrehet se, flokėt e rritura dhe tė
pakrehura tė Sadamit, na duken natyrale
dhe tė zeza, ndėrsa mjekra e thinjur.
Si ėshtė e mundur qė, njė plaku 68
vjeēar, t'mos ju thinjet asnjė qime e
flokėve nga koka, ndėrsa ato tė mjekrės
po? Mos vallė, Sadami nė "birucėn" e tij
ku ishte fshehur, ka pasur kohė t'i
ngjyrosi flokėt!?
Dyshimi vazhdon tė rritet edhe mė shumė,
kurė zyrtarėt e NATO-sė kishin vėrtetuar
se, pas kapjes sė tij, gjoja ishte bėrė
edhe analiza e gjakut me testin e DNK-sė,
dhe, rezultatet e vėrtetimit tė
identitetit tė tij, kanė qenė pozitive,
por, kurrė nuk ėshtė ditur se, gjaku i
kujt ėshtė marrė pėr krahasim?
Tė shkojmė mė tutje!
Nė gjykatė, para gjykatėsit irakian, (Gjykimi
ėshtė mbajtur nė njė vend tė panjohur)
Sadami "i kapur" paraqitet me flokė pak
mė tė shkurta, por, gjithsesi me mjekėr.
Aty deklaron se ai ėshtė Sadam Hyseini,
kryetari i Irakut. Gazetarėt e ftuar
enkas nė kėtė gjykim, kanė vėrejtur se
nė sjelljet e tija, reflektohet nga pak
nervozizmi dhe pasiguria, por, nė
pėrgjithėsi, gjendja e tij shėndetėsore
ishte e mirė.
Edhe pse tė ftuar zyrtarisht si gazetarė,
asnjėrit prej tyre, kurrė nuk ju ėshtė
lejuar fotografimi i pamjes sė tij.
Pse Sadami, i cili gjatė tėrė jetės sė
vetė, ka qenė ithtari i flaktė i
pėrkujdesjes pedante tė pamjes dhe
frizurės me qethje tė shkurtė, menjėherė
vendos qė para gjykatėsit tė del me
mjekėr?!
Nė disa fotografitė qė ishin bėra nga
azili i burgut, e tė publikuara pas
kapjes, Sadami aty nuk kishte mė mjekėr,
por vetėm mustaqe. Ishte me atė dokje,
qė ka qenė karakteristike gjatė tėrė
jetės sė tij.

Video incizimet e Sadamit
pa mjekėr nuk ekzistojnė fare, por nė
opinion, qarkullon vetėm njė fotografi
statike. Kjo fotografi, simbas medimit
tė shumė ekspertėve, ėshtė njė «foto-miks»
e kombinuar me pamjet e Sadamit tė
vėrtetė dhe atij ku tregohet sikur gjat
kapjes. Mbėshtetur nė ekzistimin e
paisjeve tė sofistikuara elektronike,
rregullimin dhe adaptimin e ēfarėdo
fotografie statike, mund ta bėj ēdo
shfrytzues i zakonshėm i kompjuterit,
por, njė video icizim (pamje lėvizėse),
i cili, pėr njė sekond, projekton 24
frejma (fotografia statike), ėshtė shumė
mė vėshtirė tė fabrikohet dhe tė
falcifikohet.
Tė gjitha kėto incizime: Sadami me flokė
tė pakrehura, Sadami me mjekėr nė
gjykatore, ato arkivore nga e kaluara,
si dhe fotografitė tjera shtesė, tė
cilat, paraprakisht, me njė mjeshtri tė
madhe ishin tė pėrzgjedhura, rregulluara
dhe tė modifikuara, qėllimisht ju
plasohen mediave nė shėrbim, duke pritur
nga ta, qė si njė lajm ekskluziv, shumė
herė ta pėrsėrisin nė emetim.
Kjo metodė e veprimit, nuk ishte e
rastėsishme dhe kishte pėr qėllim qė
pėrmes pėrsėritje sė pandėrprerė, tė
gjitha ngjashmėritė vizuale tė pamjes sė
tij, tė bėhen edhe mė tė ngjashme. Nėse
eventualisht, nė shikim tė parė, ndonjė
detal na duket se nuk pėrputhet, pėrmes
pėrsėritjes sė tyre tė pandėrprerė, do
tė rrėnjoset nė kujtesa tona
ngjashmėrinė e imponuar. Ky fenomen
shumė mirė ėshtė i njohur nė
psikologjinė e tė vrojtuarit, dhe kėtė e
di mirė edhe ēdo montazhjer filmik.
Nga tė gjitha tė theksuarat si mė sipėr,
e qė, ndoshta pėr shumė kė, mund tė jenė
rastėsi, ėshtė njė detal tjetėr, i cili,
nė asnjė mėnyrė, nuk do ta lė indiferent
edhe skeptikun mė tė madh. Kėtė detal tė
dyshimtė mund ta vėrejmė tek dhėmbėt e
diktatorit.
Nga fotografitė e prezantuar si nė kėtė
artikull, (shiko Fot. 1) bėjeni edhe ju
njė krahasim vizual tek detali i
dhėmbėve tė tij (kur ai ishte kryetar i
Irakut, dhe nga fotografia qė neve na
ėshtė servuar pas kapjes sė tij). Aty do
tė vėreni lehtė se, Sadani si kryetar,
ka dhėmbė tė pėrsosur dhe renditja e
tyre ėshtė tejet natyrale me nofullat
simetrike dhe tė pėrputhshme me njėra
tjetrėn, e qė, nė stomatologji,
definohet si "kafshim normal
ndėrnofullorė". Ndėrsa, nga ana tjetėr,
dhėmbėt e Sadamit "tė kapur", si nė
nofullėn e sipėrme ashtu edhe nė atė tė
poshtme, janė tė radhuara dhe me
zbrazėsia tė dukshme nė mes veti.
Njohėsit e mirė tė rrethanave nė Irak, e
dinė shumė mirė se, ky shtet, krahasuar
edhe me shtetet tjera mė tė zhvilluara
nė botė, ka pasur mė sė shumti
stomatolog pėr kokė tė banorit. Atėherė,
si ėshtė e mundur qė nė kėto kushte, mu
kryetari i atij shteti, t'i ketė dhėmbėt
e prishura dhe tė parregullta?!
Dhėmbėt, sikurse edhe shenjat e
gishtėrinjve, nė kriminalistikė dhe
mjekėsinė ligjore, janė tregues mė
meritor tė identifikimit tė ēdo individi,
andaj, nėse nga ky kėndvėshtrim
analizojmė edhe mė tej pamjen e kafkės
sė tij, do tė vėrejmė edhe mjaftė
ndryshime tė theksuara. Prandaj, sa mė
tė shkurtė tė jenė flokėt, aq mė tė
shprehura do tė jenė konturat e kafkės,
dhe e kundėrta, andaj, jo rastėsisht,
kur Sadami "i kapur" u eksponua
publikisht para kamerave, ai kishte
flokė tė gjata dhe mjekėr.
Kur, atij ju janė shkurtuar flokėt dhe
ju ėshtė krasitur mjekra, fotografimi ka
qenė rreptėsishtė i ndaluar.
Vetėm njė vrojtim mė i pėrqendruar nė
dhėmbėt e 'diktatorit" Hysein, kur ishte
nė pushtet, dhe Huseinit nga gjykimi i
tij pas kapjes, na flasin mjaftė nė
mbėshtetje tė dyshimeve tona tė shfaqura
rreth identitetit tė tij tė vėrtetė.
Pas seancave tė shumta gjyqėsore qė
zgjatėn plotė 3 vite, Sadam Hyseini u
gjykua nė Irak dhe u dėnua me vdekje.
Dėnimi u ekzekutua me varje mė
30.12.2006.
E merrni me mend se ēarė ironie?
Ekzekutimi i tij me varje ėshtė kryer,
mu nė ditėn e parė tė festės mė tė madhe
tė mėshirės dhe flijimit tek myslimanėt,
"Kurban Bajramit".
Edhe pėr vetė rrethanat e ekzekutimit tė
tij me varje dhe detalet kontradiktore
tė paraqitjes sė incizimeve tė shfaqura
filmike nė opinion, flasin mjaftė pėr
vete. Jam tejet i bindur se, me kohė, tė
gjitha kėto dyshime tė shumta rreth
kapjes, gjykimit dhe ekzekutimit tė
diktatorit Sadam Hysin, patjetėr do tė
jenė tė qartėsuara para opinionit... Kjo,
ndoshta do tė ndodhė shpejtė, apo,
ndoshta kur i kalon afati i ruajtjes sė
tyre si sekrete...por ndoshta edhe kurrė...?!
"Forca nuk i lutet Zotit, kurse prej saj
edhe Zoti ik!? "- thotė njė fjalė e urtė.
Sido qoftė, jeta nė Irak dhe gjetiu,
vazhdon mė tutje, por, me njė ndryshim
tė "vogėl": amerikanėt dhe aleatėt e
tyre kanė pranuar edhe publikisht se kjo
luftė e nisur ėshtė e dėshtuar, dhe sa
mė shpejtė duhet tėrhequr trupat e tyre
ushtarake nga ky shtet...
A thua, kush ėshtė tani nė rend...?
Adnan Abrashi-NANDA |